F-site column: Mary Seacole

Elke maand publiceert Van Gisteren een column over een vrouw uit de geschiedenis die wat ons betreft thuis hoort in het geschiedenisonderwijs. De column sluit aan bij een educatief audiofragment uit het Virtueel Museum F-site. Deze column gaat over Mary Seacole: reizigster, schrijfster, zakenvrouw en verpleegster in de Krimoorlog.

Beluister hier het audiofragment over Mary Seacole in ons Virtueel Museum F-site.

Mary Seacole: Zakenvrouw en verpleegster aan het front

Vrouwen mochten niet stemmen, werkten niet en kwamen amper het huis uit: geschiedenismethodes duwen vrouwen nog te vaak in een slachtofferrol.

Laten we ook aandacht besteden aan hoe vrouwen wél invloed hebben uitgeoefend. Neem Mary Seacole (Jamaica, 1805-1881), een vrouw die de passieve voorstelling van vrouwen onder druk zette. Zij zat niet thuis maar reisde de wereld rond om over medicijnen te leren en kwam uiteindelijk terecht op – wat nog vaak als ‘mannelijk terrein’ wordt beschouwd – het slagveld.

Op eigen houtje
Halverwege de negentiende eeuw vestigde Seacole zich in Engeland. Ondanks haar grote kennis van verpleging en medicijnen, werd zij steeds afgewezen toen ze zich in Londen aanbood als vrijwilliger in de Krimoorlog. Volgens Seacole kwamen deze afwijzingen voort uit racistische motieven.

Ze liet zich niet tegenhouden; op eigen houtje vertrok ze naar de Krim waar ze een herberg opende, dichtbij de Britse oorlogshaven Balaclava. Hier verkocht Seacole medicijnen, voedsel en verzorgde ze gewonde soldaten. Na hevige gevechten waagde zij zich op het slagveld om de ergste wonden te verzorgen en om soldaten te kalmeren met een goede slok wijn.

Controverse en herwaardering
Na haar dood in 1881 raakte Seacole snel in vergetelheid. Ze moest het afleggen tegen de in Engeland zeer geliefde Florence Nightingale, de andere bekende verpleegster uit de Krimoorlog. In de jaren ‘70 herontdekte de vrouwenbeweging Seacoles verhaal. Zij erkende Seacole als rolmodel en probeerde haar onder de aandacht te brengen. Maar het vieren van Seacole als historische held in Engeland ging schoorvoetend. Er werd beweerd dat haar daden onder een vergrootglas waren gelegd vanwege een nood aan een multicultureel rolmodel in het politiek correcte Engeland. Was zij werkelijk een weldoener of ‘gewoon’ een slimme zakenvrouw?

Uiteindelijk kreeg Seacole een terechte plek in de Britse geschiedschrijving; zij heeft een vernoeming tot ‘Greatest Black Briton 2003’ op haar naam staan, in 2016 werd een standbeeld van haar onthuld en ze heeft een plek verworven binnen het verplichte schoolcurriculum van het Brits middelbaar onderwijs. Ook leerlingen in Nederland moeten de kans krijgen om te leren over inspirerende vrouwen als Mary Seacole, als tegenhanger van het traditionele passieve beeld van vrouwen dat de geschiedenismethodes nog te vaak domineert.

Auteur: Anneloes Thijs (stagiaire Van Gisteren)

Afbeelding: Albert Charles Challen (1847–1881) – National Portrait Gallery: NPG 6856